Witamina B12 w roli katalizatora w akumulatorze cynkowo-powietrznym

Naukowcy z Uniwersytetu w Kordobie zbudowali prototyp akumulatora, w którym witamina B12 pomaga w reakcjach chemicznych odpowiedzialnych za magazynowanie prądu. Ogniwo przetrwało do 250 cykli ładowania i rozładowania, co może być krokiem w stronę tańszych i bezpieczniejszych alternatyw dla baterii litowo-jonowych.
Jak witamina trafiła do baterii
Witamina B12, czyli kobalamina, kojarzy się głównie ze zdrowiem: jest niezbędna organizmowi i występuje naturalnie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Wytwarzają ją niektóre bakterie, które hoduje się też na skalę przemysłową na potrzeby przemysłu spożywczego i farmaceutycznego. Hiszpański zespół z grupy chemii fizycznej (FQM-204) w instytucie IQUEMA pokazał po raz pierwszy, że związek ten może pełnić funkcję katalizatora w akumulatorze.
Ogniwo wykorzystuje cynk oraz tlen pobierany z otaczającego powietrza. Centrum cząsteczki B12 zawiera kobalt (III), który napędza potrzebne reakcje elektrochemiczne. Badacze wcześniej próbowali podobnych rozwiązań z hemoglobiną i katalazą, zawierającymi żelazo, ale to dopiero B12 pozwoliło uzyskać akumulator, który można wielokrotnie ładować.
Problem rozpuszczalności
Największą przeszkodą było to, że witamina B12 łatwo rozpuszcza się w wodzie, a elektrolit w takim akumulatorze jest wodny. Cząsteczki mogłyby po prostu wypłynąć z elektrody. Zespół przymocował je więc do jednościennych nanorurek węglowych, naśladując sposób, w jaki aminokwasy łączą się w białka. Jak powiedział jeden z autorów, Manuel Cano Luna: „szukaliśmy właściwości występujących w naturalnych materiałach, by wykorzystać je w nowych bateriach”.
Dlaczego cynk-powietrze
Baterie litowo-jonowe są wszechobecne, ale pozyskiwanie surowców do nich wiąże się z wyzwaniami ekonomicznymi, środowiskowymi i społecznymi. Ogniwa cynkowo-powietrzne mogą magazynować dużo energii w stosunku do swojej masy, a cynk jest powszechny i nadaje się do recyklingu. Ponieważ tlen pochodzi z powietrza, takie baterie bywają lżejsze. Ich zaletą jest też niepalny, wodny elektrolit, który ogranicza ryzyko pożaru. Dziś stosuje się je m.in. w aparatach słuchowych.
Kluczowe jest znalezienie katalizatora działającego w obie strony. Według Antonio Jesúsa Fernándeza Romero witamina B12 spełnia te warunki, bo podczas rozładowania katalizuje redukcję tlenu do wody, a podczas ładowania wspomaga wytwarzanie tlenu.
Co to oznacza dla czytelnika
To na razie badania laboratoryjne, więc w sklepach takich akumulatorów nie należy się spodziewać w najbliższym czasie. 250 cykli to wynik obiecujący jako dowód koncepcji, ale daleki od tego, czego oczekujemy od baterii w telefonach czy samochodach. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Journal of Materials Chemistry A”.
Dla Polski i całej UE temat ma znaczenie pośrednie. Unia dąży do zmniejszenia zależności od importowanych surowców do baterii, a rozwój magazynów energii jest ważny dla fotowoltaiki i energetyki wiatrowej, w których nadwyżki prądu trzeba gdzieś przechować. Autorzy wskazują taki kierunek jako potencjalne zastosowanie, jednak droga od prototypu do praktycznych magazynów energii jest jeszcze daleka.
Źródło: ScienceDaily – „Scientists create a remarkable new rechargeable battery using vitamin B12”








